Tổng Quan Về ESOP Dành Cho Startup




I. ESOP là gì?


ESOP (Employee Stock Ownership Plan) có thể hiểu là kế hoạch quyền mua cổ phần dành cho nhân viên. Đây là một hình thức phúc lợi của doanh nghiệp dành cho những nhân sự nòng cốt khi liên kết động lực làm việc của họ với sự phát triển và tăng trưởng về mặt tài chính của công ty. Những xu hướng gần đây cũng cho thấy, ngoài là một công cụ để giữ chân và khuyến khích các nhân viên lâu năm, ESOP cũng có thể được xem là một chiến lược để thu hút và tìm kiếm nhân tài.


II. Những lợi ích của ESOP


Đối với nhân viên:

  • Tạo động lực: thông qua việc gắn kết quyền lợi nhân viên với sự phát triển của công ty, họ có thể thấy rõ được những giá trị và tác động từ những công việc đang làm, từ đấy sẽ cảm thấy được khuyến khích và nâng cao tinh thần làm việc.

  • Tăng thêm trách nhiệm: việc nhận ESOP cũng thể hiện sự trao quyền khi nhân viên được sở hữu một phần doanh nghiệp, bên cạnh đó cùng với những điều khoản đi kèm để chuyển đổi ESOP thành cổ phiếu trong tương lai, nhân viên sẽ có thể tăng thêm sự cam kết và phát triển tầm nhìn dài hạn hơn cho công việc họ đang làm tại công ty.

  • Cơ hội tích luỹ tài sản: Nhận ESOP cũng đồng nghĩa với ưu đãi được tích luỹ cổ phiếu với giá thấp hơn so với giá thị trường khi công ty được niêm yết về sau.

Đối với công ty:

  • Thu hút và duy trì nhân tài: như đã đề cập ở trên, việc phát hành ESOP chính là một nước đi chiến lược trong việc tìm kiếm những người giỏi tại những thời điểm quan trọng trong một thị trường tuyển dụng đầy cạnh tranh, bên cạnh đó cũng là phương thức để động viên và giữ chân những nhân sự nòng cốt đang có nhiều cống hiến cho sự phát triển của startup.

  • Giữ lại tiền mặt: việc phát hành ESOP là một hình thức đãi ngộ mà không cần phải trực tiếp chi trả tiền mặt, vì vậy công ty có thể tiết kiệm ngân sách để tập trung cho những khoản thiết yếu khác.

  • Củng cố niềm tin của nhà đầu tư: những nhân sự chủ chốt và tài năng là một động lực quan trọng dẫn đến thành công của startup. Việc đãi ngộ để tạo động lực và tăng tính cam kết lâu dài của những nhân sự này thông qua ESOP cũng là một yếu tố giúp các nhà đầu tư có thêm niềm tin khi đầu tư.

III. Những lưu ý khi tính toán ESOP


1. Tính toán tổng số cổ phần dành cho ESOP và kế hoạch phân bổ lượng cổ phần này theo các mốc thời gian.

Thông thường có thể dành ra đến tối đa 25% cổ phần cho ESOP tuỳ vào từng trường hợp (những công ty có yếu tố công nghệ, kỹ thuật khoa học càng nhiều thì lượng cổ phần dành ra sẽ càng cao)

Kế hoạch phân bổ thông thường có thể xem xét theo số lượng nhân viên: ví dụ 10% cho 10 nhân sự ban đầu, 5% cho 20 nhân sự tiếp theo và 5% nữa cho 50 nhân sự sau đó.


2. Phân tích chi tiết mức chi ESOP cho mỗi nhân viên

Việc này sẽ đòi hỏi doanh nghiệp cần tính toán hệ số quyền mua cho từng vị trí xác định, giá trị của quyền mua cũng như giá trị của cổ phiếu ấn định khi phát hành ESOP và mức phân chia cụ thể.


3. Thoả thuận thực hiện việc trao quyền mua cổ phiếu:

Trao 1 lần cho nhân viên (cliff vesting): nhân viên sẽ được nhận 1 lượng cổ phiếu nhất định với giá ấn định sau 1 thời gian thông qua thoả thuận với doanh nghiệp.


Trao theo mức độ thể hiện hiệu quả công việc của nhân viên (performance vesting): thành tích và mức độ hoàn thành công việc được giao càng cao thì sẽ cần nhận được nhiều cổ phiếu.


Trao theo giai đoạn (phased vesting): nhân viên được nhận 1 phần cổ phiếu nhất định theo kế hoạch của công ty trong nhiều giai đoạn, có thể là sau mỗi năm làm việc. Đây cũng là hình thức phổ biến nhất.


IV. Kết


Việc phát hành ESOP là một trong những chiến lược có thể hỗ trợ startup về nhiều mặt trong những giai đoạn đầu khi chưa có quá nhiều nguồn lực về tài chính và nguồn lực nhân sự mỏng. Tuy nhiên doanh nghiệp cần phải tính toán kỹ lưỡng nhiều khía cạnh để đảm bảo kiểm soát sự pha loãng và kỳ vọng của các bên liên quan; cũng như xem xét những quy định pháp luật tại nơi thành lập doanh nghiệp trước khi ra quyết định.

55 lượt xem0 bình luận